Koken met bijbelse kruiden

In de bijbel worden kruiden als gewas en keukenkruid genoemd, maar nergens worden geneeskrachtige kruiden met name genoemd. Dat is opvallend, want tot op de dag van vandaag worden kruiden die in Israël van nature groeien in de volksgeneeskunde gebruikt, zoals wonderboom, laurier, hysop en knoflook. Dille en komijn worden gebruikt bij maag- en darmklachten.

In de bijbelteksten is men beducht was voor afgoderij en kwakzalverij. Wel komen in de bijbel ook kruiden en specerijen zoals kalmoes, kaneel en kruidnagel voor, die vanwege hun heerlijke geur gebruikt werden bij het bereiden van geurige zalfolie of het bereiden van reukoffers. Een aantal kruiden werd in de tijd van de Bijbel geteeld als landbouwgewas zoals anijs, dille, munt, karwij en komijn.

“Wee jullie, schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars, jullie geven tienden van munt, dille en komijn, maar veronachtzamen wat in de wet zwaarder weegt: recht, barmhartigheid en trouw, terwijl men het een zou moeten doen zonder het andere te laten.” (Mattheüs 23,23)

Als hij het land geëffend heeft,
strooit hij toch komijn en karwij,

zaait tarwe in rijen, gerst in vakken
en spelt langs de rand van zijn akker?
(Jesaja 28,25)

Bij de bijbelse planten die als keukenkruid gebruikt worden verzamelden we recepten voor 8 personen.

Anijs (Pimpinella anisum)
Van oudsher werd anijs in Egypte verbouwd. Van anijs worden de zaden gebruikt.
· Anijsmelk: uit het zaad wordt olie gewonnen en dat wordt gehecht aan suiker en zo krijg je anijsklontjes die je in warme melk kunt doen.
· Anijskoekjes

Dille (Anethum graveolens)
Het fijngeveerde blad wordt vers gebruikt. Bij vis, zoals zalm, maar ook met tomaten en komkommer is het een goede combinatie. De gedroogde zaden worden eveneens als inmaakkruiden gebruikt.
· Dille-aardappelen
· Broodsmeersel met dille, munt en peterselie

Hysop
zie majoraan

Karwij (Carum carvi) 
Zaden en bladeren kunnen gebruikt worden bij zowel hartige als zoete gerechten. Laat de bladeren – die een typische smaak hebben- niet meekoken. Veel koolsoorten worden met karwij- kummel-gekruid. Door de bijzondere smaak is het lastig te combineren met andere kruiden.
· Karwij-uientaart
· Andijvie-walnotenquiche met karwij

Komijn (Cumium cyminum/ Nigitella sativa) 
Het zaad wordt gebruikt in kazen, chutneys en rijsttafelgerechten, maar ook in brood en gebak.
· Hartige komijnkoekjes
· Wortelsalade met komijn

Koriander (Coriandrum sativum) 
Het voedsel dat het volk Israël tijdens de tocht door de woestijn ontving, wordt manna genoemd.
Het volk van Israël noemde het voedsel manna. Het leek op korianderzaad, maar dan wit, en het smaakte als honingkoek.”  (Exodus 16,31).
Thans wordt in veel recepten niet het zaad maar korianderblad gebruikt. Het blad heeft een aparte geur en smaak, niet iedereen houdt ervan!
Jesaja beschrijft de teelt van komijn en karwij:
“Als hij het land geëffend heeft,
strooit hij komijn en karwij (…)
Komijn wordt met een stok uitgeklopt
en karwij met een roede”
(Jesaja 28, vers 25-27)

· Koriandercake
· Maïs-salade met koriander
· Maïssoep met koriander en kip
· Paté van wortel met koriander

Majoraan/oregano – kies voor gewone majoraan (Origanum vulgare)
“Neem met majoraan mijn zonden weg en ik word rein” (Psalm 51,9).
Lange tijd is dit kruid met hysop vertaald omdat het in het Grieks esop heet. Maar waarschijnlijk wordt de Syrische hysop bedoeld dat in het Latijn Origanum syriacum heet. Deze plant wordt in Samaria gebruikt als kwastje om het bloed van het paaslam mee te besprenkelen. De echte marjolein (Origanum majorana) is als keukenkruid reeds sinds de Oudheid (Egypte) in cultuur gebracht.
De wilde marjolein die in Nederland van nature voorkomt (Origanum vulgare) wordt als vaste plant gekweekt. Het is een goede sierplant die aantrekkelijk is voor vlinders en goed in boeketten past.
Majoraanblaadjes (Oregano), gedroogd of vers, worden vooral in vleesgerechten gebruikt. Het kan worden meegekookt en meegebakken. Ook in veel Italiaanse gerechten bij tomaten, courgetttes, aubergines en paddestoelen past het goed.
· Bruine soep
· Venkel met oregano
· Groentensoep met munt en majoraan

Mosterd (Brassica nigra) 
“Hij hield hun een andere gelijkenis voor: ‘Het koninkrijk van de hemel lijkt op een zaadje van de mosterdplant dat iemand meenam en in zijn akker zaaide. Het is weliswaar de kleinste van alle zaden, maar het groeit uit tot de grootste onder de planten. Het wordt een struik, en de vogels van de hemel komen nestelen in de takken’.
(Mattheüs 13, 31)

Evenals dille en karwij wordt mosterd op akkers geteeld. De mosterdzaden worden als kruiderij gebruikt, maar ook als geneesmiddel. Het zaad is oliehoudend (denk aan de verbouw van het verwante koolzaad als biobrandstof in deze tijd). Het herinnert door haar groeikracht ook aan de het Koninkrijk Gods (Marcus 4,30). Verse jonge mosterdblaadjes worden in salades gebruikt.
· Mosterdsaus (lekker bij o.a. vis)
· Mosterddressing voor een groene salade

Munt (Mentha spicata)
Munt was eveneens een gewas dat verbouwd werd in de tijd van de bijbel. Hertsmunt (Mentha longifolia) komt in Israël het meest voor. In Nederland komen een aantal muntsoorten zoals kruizemunt en pepermunt van nature voor. Van alle soorten wordt het blad gebruikt, ook bij vette vis. Muntthee is verfrissend en heerlijk met wat honing.
· Muntsiroop
· Muntboter
· Appeltjes met muntsalade
· Tuinbonen-bulghur muntsalade
· Groentensoep met munt en majoraan

.